Bản Tường Trình (BTT) của Phái Bộ LHQ Đi Tìm Sự Thật tại Nam Việt Nam – 1963 (Toàn Văn) Nguyễn Văn Thực dịch (1)

Bản Tường Trình của Phái Bộ LHQ Đi Tìm Sự Thật tại Nam Việt Nam – 1963

(Toàn Văn)

 Nguyễn Văn Thực dịch

 

 ABTT

                            Thư TTK LHQ U Thant gởi TT Ngô Đình Diệm/ Ảnh: Ngy Thanh

 

Lời người dịch:

Bản Tường trình (BTT) này có tên toàn vẹn là Bản Tường Trình của Phái bộ LHQ Đi Tìm Sự Thật tại Nam Việt Nam – 1963 (Report of United Nations Fact-Finding Mission to South Viet-Nam -1963) nghe nói đã được Ô. Võ Đình Cường dịch ngay sau chính biến 1963. Ngoài ra Ô. Tôn Thất Thiện đã dịch tóm với những đoạn quan trọng, và Ô. Nguyễn Văn Lục có dịch một số đoạn cho các bài viết của ông. Người dịch may mắn tìm thấy được bản tiếng Anh của BTT trên trang Thư Viện Hoa Sen, với tựa đề được dịch là BẢN PHÚC TRÌNH CỦA PHÁI ĐOÀN ĐIỀU TRA LIÊN HIỆP QUỐC VỀ ĐÀN ÁP PHẬT GIÁO TẠI NAM VIỆT NAM NĂM 1963, và nay không biết lý do gì hôm nay 22.05.2018 không tải xuống được nữa, và thấy rằng đây là một tài liệu lịch sử quan trọng, mà nếu chỉ đọc được một phần, thì rất uổng, nên người dịch mạo muội dịch toàn thể.

Độc giả có thể ngoài chuyện đọc BTT như đọc một tài liệu lịch sử, còn có thể đọc như một bản điều tra xuất sắc, đầy tính chuyên nghiệp, do đó đầy hấp dẫn. Không phải chỉ có thế, với những lời thoại của những nhân vật khác nhau, những đưa đẩy của các người điều tra, đặt trong một khung cảnh trước cuộc chính biến 1.11. 1963, BTT còn như một vở kịch, đúng ra là một vở bi kịch, bi kịch Shakespeare, hay, chính xác hơn, một vở bi kịch Hi Lạp*đã diễn ra trong Miền Nam Việt Nam mến yêu của chúng ta.

Bản này tiếng Việt này gồm bản LHQ được trang Thư Viện Hoa Sen đưa lên, nhưng BTT có 2 phiên bản : Bản LHQ và Bản Quốc Hội Hiệp Chúng Quốc (QH HCQ). Bản LHQ thiếu nửa lá thư của Tổng thống Diệm, có lẽ do người chụp lại của LHQ đã cẩu thả không chụp trọn; nửa phần lá thư này ký giả Ngy Thanh kiếm được trong tập Public Papers of The Secretaries-General of The UNITED NATIONS, volum VI, U Thant, 1961 – 1964 trong khi lá thư này không có trong bản Quốc hội Hiệp Chúng Quốc; thư của Tổng thư ký LHQ U Thant gởi Tổng thống Ngô Đình Diệm; và thư của TNS Thomas J. Dodd gởi Ô. Chủ tịch Thượng viện HCQ (bản QH HCQ).

Người dịch xin cảm ơn Anh Nguyễn Đắc Điều, Nhà văn Phạm Tín An Ninh, Tiến sĩ Trần Huy Bích và Ký giả Ngy Thanh đã cùng nhau giúp người dịch, qua nhiều công đoạn, kiếm cho được phần còn thiếu của lá thư của Tổng thống Ngô Đình Diệm gởi cho Tổng thư ký LHQ U Thant; và cuối cùng ký giả Ngy Thanh tìm ra được phần thiếu ấy và qua đó, kiếm được cả thư của Ô. U Thant gởi Tổng thống Ngô Đình Diệm. Điều này tạo thành được một chuỗi nhân-quả dẫn vào BTT.

Cuối cùng người dịch rất mong bạn đọc góp ý, sửa sai để khi in ra sách, mức độ chính xác của bản dịch này được tăng lên.

* chữ của Marguerite Higgins trong Our Vietnam Nightmare

***

Thư của TNS Thomas J. Dodd gởi Chủ tịch Thượng viện Hợp Chúng Quốc

THƯỢNG NGHỊ VIỆN HỢP CHÚNG QUỐC

UỶ BAN TƯ PHÁP

17.2.1964

 

NGÀI JAMES O. EASTLAND

Chủ tịch, Tiểu ban An ninh Quốc nội Thượng viện

Washington, D.C.

 

Kính thưa Ngài Chủ tịch,

Đầu Tháng Chín năm ngoái, vào lúc cao điểm của cơn khủng hoảng Phật giáo, 16 chính phủ đã trình lên Tổng thư ký LHQ một bản tuyên bố tố cáo rằng Chính phủ Việt Nam đã “vi phạm nghiêm trọng nhân quyền.” Để đáp ứng lại bản cáo buộc này Chính phủ của Tổng thống Ngô Đình Diệm đã thỉnh cầu LHQ gởi một Phái bộ tìm kiếm sự thật đến Việt Nam và cam kết sẽ hoàn toàn cộng tác với Phái bộ. Đại hội đồng đã quyết định chấp nhận lời mời và vào ngày 11.10.1963 một Phái bộ đã được thành lập bao gồm đại diện của A Phú Hãn, Ba Tây, Costa Rica, Dahomey, Marốc, Tích Lan và Nêpal.

BTT của Phái bộ về Việt Nam, mặc dầu được xuất bản ở LHQ, nhưng chỉ được phân phát giới hạn cho báo chí. Thực ra, báo chí hầu như không biết gì về BTT và mãi 2 tuần sau ngày BTT được phát hành thì một số nhà bình luận năng nỗ nắm bắt được chuyện này.

Tôi nhận thấy BTT có một tầm quan trọng đến nỗi tôi muốn đề nghị rằng Tiểu ban An ninh Quốc nội Thượng viện xuất bản nó nhằm cung cấp thông tin cho các thượng nghị sĩ.

Trong khi chủ yếu đây là một bản tường trình gồm những dữ kiện, những chứng từ, và trong khi không có một tài liệu chính thức, mang tính phát hiện từ Uỷ ban LHQ nào, tôi tin rằng bất cứ người nào có cái nhìn khách quan cũng sẽ phải kết luận sau khi đã đọc BTT của báo giới, rằng những điều họ tường trình về sự bức hại lớn lao mà Phật giáo phải chịu thì, nhẹ nhất, kẻ đó phải cho chúng là những chuyện bị thổi phồng quá nhiều, và nặng nhất, là những sự bịa đặt nặng tính tuyên truyền, bần tiện nhớp nhúa.

Tôi muốn kêu gọi sự chú ý về vụ này vốn đã được trình bày trong một cuộc phỏng vấn mà Đại sứ Costa Rica, Ô. Fernando Volio Jimenez dành cho Hãng Thông tấn NCWC ngày 20.11.1963. Ông là người đã đưa ra một bản báo cáo kêu gọi thành lập Phái bộ LHQ và cũng là thành viên của Phái bộ. Tôi xin phép trích dẫn trực tiếp những lời của Ông:

“Cá nhân tôi, tôi thấy chẳng có một chính sách xử tệ, đàn áp hoặc bức hại nào đối với các Phật tử vì lý do tôn giáo. Chứng từ cho những thông tin này thì thường chỉ là những lời đồn đãi, và được diễn tả bằng những lời mơ hồ, chung chung.

“Khi một nhân chứng cố gắng đưa ra cho Phái bộ một vài bằng chứng cụ thể, thì vụ việc mà ông ta đưa ra lại chuồi xuống thành những hành động cá biệt hoặc riêng tư của đương sự. Còn nói về nền tảng của những chứng cớ hiển nhiên thì tôi phải nói rằng chẳng có một chính sách nào của chính phủ chống lại các Phật tử dựa trên lý do tôn giáo cả.”

Sau khi tôi đã đọc BTT, tôi đã bị xúc động bởi những lời phát biểu trong BTT đến nỗi tôi gọi cho Đại sứ Volio để chúng tôi cùng thảo luận về những cảm nghĩ nói trên của ông một cách chi tiết hơn.

Đại sứ Volio đã nói với tôi rằng, dựa trên những chuyện đăng trên báo chí trước đó, ông đã sửa soạn để bỏ phiếu kết án chế độ Ô. Diệm, nhưng rồi khi Ô. Diệm thỉnh cầu LHQ gởi các quan sát viên của LHQ tới Việt Nam, thì ông cảm thấy rằng LHQ phải chấp nhận lời mời này thôi trước khi LHQ công bố ra chuyện chấp nhận lời mời.

Ô. Đại sứ nói rằng sau 2 tuần điều tra cực kỳ kỹ lưỡng ở Việt Nam ông đã đi đến kết luận là những lời kết án đã được hình thành trong Đại hội đồng chống lại chế độ Ô. Diệm không còn có giá trị nữa; ông cảm thấy rằng những bằng cớ hiển nhiên Phái bộ thu lượm được không còn trưng ra được rằng có chuyện xử tệ tôn giáo hay có sự xâm phạm quyền tự do tôn giáo nào nữa.

Đại sứ Volio nói với tôi rằng Chính phủ Ô. Diệm đã hoàn toàn cộng tác với Phái bộ, cho phép đi bất cứ nơi nào Phái bộ muốn, và được lấy chứng từ từ bất cứ nhân chứng nào mà Phái bộ thấy cần lấy. Ô. Đại sứ trích lời phát biểu của Bộ trưởng Bộ ngoại giao, người đã gây ấn tượng đặc biệt cho Ô. Đại sứ. ”Chính phủ chúng tôi thì không toàn hảo,” Ô. Bộ trưỏng nói.

“Các bộ trưởng không phải là những ông thánh. Nhưng chúng tôi sẵn lòng lắng nghe các ý kiến của Qúy Ngài và sẽ cố gắng sửa lại những gì chưa hoàn hảo.” Đại sứ Volio nhấn mạnh rằng đây là lần đầu tiên trong lịch sử của LHQ, LHQ có thể làm một cuộc điều tra tại chỗ về những lời tố cáo một Chính phủ thành viên đã vi phạm nhân quyền. Ông nói rằng, bằng chuyện mời LHQ và bằng sự đối xử với Phái bộ suốt cuộc điều tra, Chính phủ Ô. Diệm đã cho thấy là Chính phủ sẵn sàng sửa những sai lỗi nếu có, và Chính phủ cho thấy sự vững lòng rằng những sự thực có nguồn có cội sẽ minh oan cho Chính phủ.

Trong khi BTT không cho người ta kết quả chính thức của cuộc tìm kiếm, thì một số chứng từ được đưa ra trong BTT sẽ gợi lên những nghi ngờ về tính xác thực và sự bộc phát của hàng loạt những vụ tự thiêu. BTT ghi lại rất chi tiết chứng từ của một anh thanh niên18 tuổi đã nói cho Phái bộ biết là anh ta đã bị “một toán cổ động tự sát” chiêu dụ anh ta như thế nào. Anh nói rằng anh đã được nói cho biết là Tăng thống của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã bị giết, rằng hằng trăm Phật tử bị trấn nước chết ở Sài gòn, rằng các ni cô đã bị moi ruột và rằng Chùa Xá Lợi đã bị đốt. Bọn họ đã hỏi liệu anh có tình nguyện tự thiêu vì sự nghiệp của Phật giáo không, và họ trấn an anh rằng họ sẽ cho anh thuốc làm cho anh không cảm thấy đau đớn, và trao cho anh lá thư và yêu cầu anh ký vào đó. Anh bị cảnh sát bắt kịp thời để sau đó anh khám phá ra rằng những chuyện tàn ác kể trên là toàn chuyện bịa đặt. Phái bộ, như BTT cho thấy, có thể phỏng vấn một số lãnh tụ Phật giáo và lãnh tụ thanh niên mà báo chí cho là đã bị giết. Cũng không thể tìm ra bằng cớ chứng minh cho những bản tường trình đã được đang trên báo chí rằng các nhà sư đã bị từ tầng trên quăng xuống đất trong cuộc bố ráp Chùa Xá Lợi.

Điều mà tất cả những chuyện thêm thắt vào đạt được, theo ý kiến tôi, ấy là Dân Mĩ một lần nữa bị thông tin một cách sai lạc trầm trọng bởi một số báo chí về tình hình của một Nước xa lạ mà rất liên quan đến họ.

Chúng ta được cho biết rằng Chính phủ Ô Diệm đã có tội trong việc đàn áp tôn giáo một cách tàn bạo đến nỗi đã làm cho các thầy tăng ngây thơ vô tội buộc phải tự thiêu để phản đối. Bây giờ mới lòi ra rằng chuyện đàn áp đó hoặc không hiện hữu hoặc đã bị bịa thêm rất nhiều, và rằng sự dấy động chủ yếu là sự dấy dộng chính trị.

Phái bộ không điều tra các động cơ chính trị nằm đằng sau những kẻ dẫn dắt vụ dấy động Phật giáo này. Nhưng tôi nghĩ câu trả lời cho câu hỏi này là từ Thích Trí Quang, lãnh tụ Phật giáo số 1, người đã vào trốn trong Toà đại sứ Hoa Kỳ và đã trả lời cho cô Marguerite Higgins. Cô Higgins trích lời Thích Trí Quang nói với cô: “Chúng tôi không thể đạt được một sự thoả thuận với Miền Bắc cho tới khi chúng tôi đã loại được Diệm và Nhu.”

Mặc dù đa số những người Phật tử đi biểu tình hầu như chắc chắn đã không hiểu điều này, nhưng cái sự không hiểu này chính là điều mà bọn dấy động Phật giáo nhắm vào.

Có một chuyện liên quan đến sự xuất bản của BTT này đó là là sự xuất bản BTT này thực ra có liên quan trực tiếp với vấn đề an ninh quốc nội chúng ta.

Báo chí Mĩ có truyền thống đáng hãnh diện về sự ngay thẳng và về thái độ khách quan. Thật vậy, không có một Nước nào trên thế giới mà những nhà báo có lương tâm lại được kính trọng đến như ở Mĩ và là một nơi mà sự thi đua giữa các ký giả để chiếm những giải thưởng tầm Quốc gia lại sôi nổi đến như thế. Nhưng, tiếc thay, lại có một số những trường hợp liên quan tới chính sách quan trọng đối với nước ngoài, thì dân Mĩ, Quốc hội Mĩ, và ngay cả Phủ tổng thống Mĩ đã bị những bài tường trình không chính xác trong những tờ báo lớn làm cho lầm đường lạc lối.

Những tờ báo Mĩ trong suốt Đệ nhị thế chiến đã kháo chuyện rằng Mikhailovich là một người hợp tác với quân Đồng minh và Tito là một nhà ái quốc vĩ đại theo chủ nghĩa Quốc gia. Nhưng kết quả Tướng Mikhailovich là một người phản bội, và sự thiết lập chủ nghĩa CS ở Nam Tư.

Còn thời kỳ hậu chiến một số báo chí nói cho chúng ta biết Tưởng Giới Thạch là một tên lừa đảo và những người CS Trung Quốc là những nhà cải cách ruộng đất, và kết quả là sự nhìn gà hoá cuốc này đã dẫn đến chuyện thiết lập chế độ CS ở Trung Quốc.

Cũng mới đây thôi có những tờ báo nói cho dân Mĩ biết rằng Castro không phải là một tên CS mà là một kết hợp giữa Robin Hood và Thomas Jefferson; và kết quả là một chế độ CS ở Cuba.

Bây giờ chúng ta lại trở thành nạn nhân của một trò xỏ lá khác, và rồi hậu quả của chuyện xỏ lá này là Chính phủ của Tổng thống Ngô Đình Diệm đã bị tiêu diệt, và điều này dẫn tới tình trạng hỗn loạn, và tình trạng hỗn loạn như thế sẽ dẫn tới chuyện càng khó mà chống lại chuyện CS sẽ chiếm đóng.

Quốc hội cũng như nhân dân Mĩ tuỳ thuộc vào báo chí trong chuyện thông tin. Ngay cả những thành viên của Phủ tổng thống Mĩ, mặc dầu Phủ tổng thống có những nguồn thông tin đặc hữu, họ vẫn bị ảnh hưởng rất sâu đậm bởi những gì họ đọc trên báo chí. Do đó, nói mà không sợ sai lầm là báo chí đóng một vai trò trong việc làm chính sách.

Tôi tin rằng có lẽ sẽ giúp ích phần nào nếu các thành viên của báo chí tự đặt ra cho mình những câu hỏi là những tờ báo quan trọng Mĩ đã có thể gây ra chuyện lầm đường lạc lối đến như thế trong những tình hình như kể trên rồi sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng tới mức nào.

Trong khi đó, tôi hi vọng rằng các Thượng nghị sĩ sẽ kiếm giờ để đọc BTT này và suy xét về những hàm ý trong đó.

Người bạn chân thành của Ngài,

(Đã ký)

Thượng nghị sĩ Mĩ.

Thomas J. Dodd

***

Thư Tổng Thư Ký LHQ U Thant gởi Tổng Thống Diệm

NEW YORK, 31.8.1963

Tôi hân hạnh thông báo cho Ngài biết rằng các Quốc gia thành viên LHQ thuộc Châu Á, Châu Phi, thông qua các đại diện của các nước này tại Tổ chức LHQ, đã đến gặp tôi để bày tỏ mối quan ngại nghiêm trọng về tình hình đang trỗi lên trong Nước VNCH, và đã yêu cầu tôi đòi hỏi Chính phủ của Ngài dùng những biện pháp cần thiết để bình thường hoá tình trạng trong nước của Ngài bằng cách bảo đảm sự thực thi những nhân quyền căn bản cho mọi thành phần nhân dân trong Nước Cộng hoà của Ngài.

Dưới ánh sáng của những suy xét lấy con người làm gốc mà chúng ta, như những thành viên trong gia đình nhân loại, có nghĩa vụ phải tuân theo, tôi cảm thấy rằng tôi có nhiệm vụ phải gởi yêu cầu khẩn khoản của tôi đến Ngài trong tư cách là thủ lãnh của Chính phủ Việt Nam, để Ngài kiếm ra một giải đáp cho những vấn nạn đang gây đau buồn sâu xa cho con dân của nước Ngài, chiếu theo những nguyên tắc đã được đặt ra trong Hiến chương Phổ quát về Nhân quyền.

U Thant,

Tổng thư ký LHQ*

 

*Letter to President Ngo Dinh Diem

NEW YORK         AUGUST 31. 1963

*I have the honour to inform Your Excellency that the Asian and African states members of the United Nations, through their representatives to this Organization, have come to see me to express their grave concern at the situation that has risen in the Republic of Vietnam, and have asked me to request Your Excellency’s government to take all necessary steps to normalize the situation by ensuring the exercise of fundamental human rightại sao to all sections of the population in the republic.

It is in the light of humanitarian considerations to which we all, as members of the human family, are bound that I have felt it my duty to transmit the above request, adding to it my own personal appeal to Your Excellency, as the head of the Government of Vietnam, to find a solution to the questions which are so deeply affecting the population of your country, in accordancác em with the principles laid down in the Universal Declaration of Human Rightại sao.

 

U Thant

Secretary-General of

The United Nations

 

Danh mục Nghị sự 77  (Bản LHQ)

Thư của Tổng thống Ngô Đình Diệm gởi TTK LHQ U Thant

SÀI GÒN   5.9.1963

Tôi xin thông báo là tôi đã nhận được thư Ngài mới gởi cho tôi, trong đó Ngài đã có hảo ý báo cho tôi biết về mối quan ngại từ các đại diện của các Quốc gia thành viên LHQ thuộc Châu Phi và Châu Á về tình hình ở Việt Nam.

Tôi cảm ơn Ngài đã cho tôi cơ hội để làm sáng tỏ Vấn đề Phật giáo, mà lá thư của Ngài đề cập tới.

Trước hết, tôi bảo đảm rằng lâu nay không có chuyện đàn áp Phật giáo ở Việt Nam từ khi thành lập Nước VNCH. Tất cả những luận điệu ngược lại điều tôi vừa khẳng định, chỉ là sự bịa đặt của bọn đế quốc. Vấn đề Phật giáo không phải là vấn đề đàn áp, nhưng là một hiện tượng nằm trong tiến trình phát triển của Phật giáo, một sự đau đớn thường tình trong tiến trình lớn lên của Phật giáo, tiến trình này nên được xem xét trong bối cảnh lịch sử của Phật giáo, bối cảnh của một nước mới giành lại được độc lập và kém phát triển – nói cách khác, một nước thiếu cán bộ, thiếu các nguồn tài chánh, nhưng lại mong muốn khẳng định mình trong thời gian ngắn. Giống như các phong trào trong tiến trình lớn lên gắn liền với phong trào giành độc lập, Phong trào Phật giáo bắt đầu phát triển nhanh hơn cả bởi vì Phật giáo bị kìm hãm trong Thời thuộc địa. Trong tiến trình phát triển quá nhanh như thế, Phật giáo, giống như các phong trào khác, trong lãnh vực công cũng như tư, đều chịu cảnh thiếu cán bộ, cả lượng lẫn phẩm. Và tình trạng này đã cho Đông Phương và Tây Phương cái cơ hội xâm nhập nếu không nói là cài đặt những cán bộ của họ vào để những kẻ này sẽ cố gắng nắm lấy quyền lãnh đạo.

Chuyện như thế sẽ dẫn tới những chệch hướng về ý thức hệ. Những chuyện chệch hướng như thế, trong thực tế, phản ảnh trong những cách thức kích động, tuyên truyền và trong cách thức tổ chức những cuộc bạo loạn và đảo chánh nhằm phục vụ lợi ích của ngoại nhân. Đây là tấn bi kịch của Phật giáo Việt Nam; và chắc chắn cũng là tấn bi kịch cho những nước khác ở Á Châu.

Chúng tôi hi vọng rằng, thay vì cứ để cho mình bị đầu độc bởi âm mưu quốc tế từ Đông cũng như Tây chống lại Nước VNCH, những Quốc gia thân hữu Phi Châu cũng như Á Châu sẽ tận dụng được kinh nghiệm của Nước chúng tôi và sẽ ngăn ngừa được những cơn khủng hoảng mà các nước đó có thể phải đương đầu.

Mọi Chính phủ đều có trách nhiệm giữ gìn trật tự công cộng và cũng có trách nhiệm bảo đảm không cho những cán bộ ngoại lai từ cả Đông lẫn Tây, với những ý thức hệ và đường lối chính trị đặc thù của họ làm bẩn đi tính tinh ròng nguyên thủy của Phật giáo và của những phong trào khác. Hay nói cách khác, hành động ăn khớp với Vấn đề Phật giáo mà Chính phủ VNCH đưa ra, hành động này không có mục đích nào khác hơn là giải cứu hàng giáo phẩm Phật giáo khỏi mọi áp lực từ bên ngoài và che chắn sự phát triển của Phật giáo khỏi bất cứ ảnh hưởng từ bên ngoài nào, những ảnh hưởng gây hại cho những lợi ích của Phật giáo và cho những lợi ích tối thượng của Quốc gia.

Tôi cũng rất vui mừng báo tin cho quý vị biết rằng chúng tôi đã tìm ra cho Vấn đề Phật giáo. Giải pháp này làm chứng thực về một chính sách đã được Chính phủ Việt Nam theo đuổi. Thoát khỏi ảnh hưởng xấu xa của những kẻ sách động và những kẻ phiêu lưu chính trị người nước ngoài, hàng giáo phẩm Phật giáo đã lấy lại trách nhiệm coi sóc Cộng đồng Phật giáo, các chùa chiền trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Tôi xin Ngài vui lòng chuyển đạt thông điệp này cho quý đại diện của các nước thành viên Phi Châu và Á Châu của LHQ.

 

(Đã ký)

NGÔ ĐÌNH DIỆM,

Tổng thống VNCH

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close